Pity roczne, rozliczenia roczne
Czym w艂a艣ciwie jest PIT?
Podatek dochodowy od os贸b fizycznych (PIT od ang. - Personal Income Tax, czyli podatek od dochod贸w osobistych) - podatek bezpo艣redni obejmuj膮cy dochody uzyskiwane przez osoby fizyczne. Polski podatek dochodowy od os贸b fizycznych uregulowany jest ustaw膮 z dnia 26 lipca 1991 r. z p贸藕n. zm. Ponadto prawa i obowi膮zki podatnika tego podatku wynikaj膮 z szeregu postanowie艅 Konstytucji RP, wielu ustaw i ratyfikowanych um贸w mi臋dzynarodowych oraz rozporz膮dze艅 wykonawczych.
Zwolnienia w podatku dochodowym od os贸b fizycznych
Zwolnienia podmiotowe zwi膮zane s膮 g艂贸wnie. z tzw. immunitetem podatkowym przedstawicielstw dyplomatycznych i konsularnych wynikaj膮cym przede wszystkim z postanowie艅 prawa mi臋dzynarodowego publicznego.
Zwolnienia przedmiotowe mo偶na podzieli膰 na nast臋puj膮ce grupy:
- o charakterze socjalnym (np. 艣wiadczenia rodzinne wyp艂acone na podstawie przepis贸w o 艣wiadczeniach rodzinnych, dodatki rodzinne i piel臋gnacyjne, zaliczki alimentacyjne oraz zasi艂ki porodowe wyp艂acone na podstawie odr臋bnych przepis贸w, stypendia otrzymywane na podstawie przepis贸w o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, stypendia doktoranckie ),
- o charakterze odszkodowawczym i z tytu艂u ubezpiecze艅 gospodarczych (np. okre艣lonych w prawie pracy odpraw i odszkodowa艅 z tytu艂u skr贸cenia okresu wypowiedzenia umowy o prac臋, renty przyznane na podstawie odr臋bnych przepis贸w o zaopatrzeniu inwalid贸w wojennych i wojskowych oraz ich rodzin,),
- niekt贸re przychody zwi膮zane z prac膮 (np. warto艣膰 otrzymanych przez pracownika od pracodawcy bon贸w, talon贸w, kupon贸w lub innych dowod贸w uprawniaj膮cych do uzyskania na ich podstawie posi艂k贸w, artyku艂贸w spo偶ywczych lub napoj贸w bezalkoholowych,
- niekt贸re przychody zwi膮zane ze sprzeda偶膮 (np. przychody uzyskane z zamiany budynku mieszkalnego),
- niekt贸re przychody rencist贸w i emeryt贸w (np. dodatek pieni臋偶ny dla niekt贸rych emeryt贸w, rencist贸w i os贸b pobieraj膮cych 艣wiadczenie przedemerytalne albo zasi艂ek przedemerytalny),
- zwi膮zane z dietami (np. podr贸偶 s艂u偶bowa pracownika),
- niekt贸re przychody z kapita艂贸w i praw maj膮tkowych,
- niekt贸rych przejawy dzia艂alno艣ci gospodarczej,
- zwolnienia niekt贸rych dochod贸w osi膮ganych za granic膮 (np. dochody pochodz膮ce od rz膮d贸w pa艅stw obcych, organizacji mi臋dzynarodowych lub mi臋dzynarodowych instytucji finansowych ze 艣rodk贸w bezzwrotnej pomocy)
Ulgi w podatku dochodowym od os贸b fizycznych
Pa艅stwo za pomoc膮 odpowiedniej polityki finansowej mo偶e pos艂u偶y膰 si臋 podatkami do realizacji cel贸w innych ni偶 fiskalne. S艂u偶y膰 temu mog膮 ulgi podatkowe, faworyzuj膮ce okre艣lone kierunki dzia艂alno艣ci, jej przejawy lub sytuacje, w kt贸rych znale藕li si臋 okre艣leni podatnicy. Konstrukcje prawne interwencji podatkowej polega膰 mog膮 na zastosowaniu preferencji okresowych lub bezterminowych dla okre艣lonych podatnik贸w lub dla okre艣lonej dzia艂alno艣ci. Ulgi podatkowe o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym, okresowe lub bezterminowe, mog膮 polega膰 na:
- mo偶liwo艣ci odliczenia pewnych 艣ci艣le okre艣lonych wydatk贸w od podstawy opodatkowania przed opodatkowaniem;
- mo偶liwo艣ci zastosowania w niekt贸rych przypadkach ni偶szej stawki podatkowej od powszechnie obowi膮zuj膮cej;
- mo偶liwo艣ci odliczenia okre艣lonych wydatk贸w od nale偶nego podatku.
Przez ulg臋 podatkow膮 nale偶y rozumie膰 przewidziane w przepisach prawa podatkowego zwolnienia, odliczenia, obni偶ki albo zmniejszenia, kt贸rych zastosowanie powoduje obni偶enie podstawy opodatkowania lub wysoko艣ci podatku (tak膮 definicj臋 formu艂uje ordynacja podatkowa).
Wed艂ug kryterium podmiotowo-przedmiotowego ulgi podatkowe przys艂uguj膮ce podatnikom podatku od dochod贸w osobistych mo偶na podzieli膰 na dwie grupy:
- przys艂uguj膮ce podmiotom prowadz膮cym dzia艂alno艣膰 gospodarcz膮 (np. ulgi z tytu艂u nauki zawodu czy dochody z tytu艂u prowadzenia szk贸艂), ustawodawca przewidzia艂 tu m.in.:
- ulg臋 polegaj膮ca na odliczeniu od uzyskanego dochodu (np. sk艂adki na ubezpieczenie spo艂eczne);
- ulg臋 polegaj膮ca na odliczeniu od podatku
- ulg臋 polegaj膮ca na zastosowaniu ni偶szych stawek podatkowych
- przys艂uguj膮ce podmiotom nieprowadz膮cym dzia艂alno艣ci gospodarczej, kategorie ulg s膮 tu takie same jak w przypadku prowadzenia dzia艂alno艣ci gospodarczej.
Od dochodu mo偶na odliczy膰:
- sk艂adki na ubezpieczenia spo艂eczne
- zap艂acone w roku podatkowym bezpo艣rednio na w艂asne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz os贸b z nim wsp贸艂pracuj膮cych,
- potr膮cone w roku podatkowym przez p艂atnika ze 艣rodk贸w podatnika na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe
- dokonane w roku podatkowym zwroty nienale偶nie pobranych 艣wiadcze艅, kt贸re uprzednio zwi臋kszy艂y doch贸d podlegaj膮cy opodatkowaniu, w kwotach uwzgl臋dniaj膮cych pobrany podatek dochodowy, je偶eli zwroty te nie zosta艂y potr膮cone przez p艂atnika,
- wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki zwi膮zane z u艂atwieniem wykonywania czynno艣ci 偶yciowych, poniesionych w roku podatkowym przez podatnika b臋d膮cego osob膮 niepe艂nosprawn膮 lub podatnika, na kt贸rego utrzymaniu s膮 osoby niepe艂nosprawne,
- wydatki ponoszone przez podatnika z tytu艂u u偶ytkowania sieci Internet w lokalu (budynku) b臋d膮cym miejscem zamieszkania podatnika w wysoko艣ci nieprzekraczaj膮cej w roku podatkowym kwoty 760 z艂,
- darowizny przekazane na cele (nie wi臋cej jednak ni偶 6 % dochodu):
- okre艣lone w art. 4 ustawy o dzia艂alno艣ci po偶ytku publicznego, organizacjom, o kt贸rych mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o dzia艂alno艣ci po偶ytku publicznego prowadz膮cym dzia艂alno艣膰 po偶ytku publicznego w sferze zada艅 publicznych okre艣lonych w tej ustawie, realizuj膮cym te cele,
- kultu religijnego
- faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na sp艂at臋 odsetek od kredytu (po偶yczki) udzielonego podatnikowi, na sfinansowanie inwestycji maj膮cej na celu zaspokojenie w艂asnych potrzeb mieszkaniowych
Od obliczonego ju偶 podatku mo偶na odliczy膰:
- kwot臋 sk艂adki na ubezpieczenie zdrowotne,
- wp艂aty na rzecz organizacji po偶ytku publicznego dzia艂aj膮cej na podstawie ustawy o dzia艂alno艣ci po偶ytku publicznego do wysoko艣ci 1% kwoty obliczonej,
- od 1 stycznia 2007 r. podatnicy wychowuj膮cy dzieci w艂asne lub przysposobione, rozliczaj膮cy si臋 na zasadach og贸lnych przy zastosowaniu skali podatkowej, mog膮 odliczy膰 od podatku kwot臋 stanowi膮c膮 iloczyn liczby wychowywanych dzieci i kwoty 1145,08 z艂.
Zrycza艂towany podatek (w wysoko艣ci mniejszej od stawek podstawowych) pobiera si臋 m.in. od:
- wygranych w konkursach, grach i zak艂adach wzajemnych lub nagr贸d zwi膮zanych ze sprzeda偶膮 premiow膮, w wysoko艣ci 10% wygranej lub nagrody,
- od 艣wiadcze艅 otrzymanych przez emeryt贸w lub rencist贸w, w zwi膮zku z 艂膮cz膮cym ich uprzednio z zak艂adem pracy stosunkiem s艂u偶bowym, stosunkiem pracy, pracy nak艂adczej lub sp贸艂dzielczym stosunkiem pracy, z zastrze偶eniem - w wysoko艣ci 10 % nale偶no艣ci,
Ulgi mo偶na podzieli膰 na:
- uwzgl臋dniaj膮ce poniesione przez podatnika koszty zwi膮zane z uzyskaniem przychodu (np. ulgi z tytu艂u sk艂adek na ubezpieczenie spo艂eczne);
- stanowi膮ce zwrot koszt贸w zwi膮zanych z egzystencj膮 podatnika (np. ulgi z tytu艂u rehabilitacji podatnika b臋d膮cego osob膮 niepe艂nosprawn膮 i ulgi zwi膮zane z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych);
- ulgi o charakterze rodzinnym, takie np. jak zwi膮zane z rehabilitacj膮 niepe艂nosprawnych cz艂onk贸w rodziny;
- ulgi o charakterze stymulacyjnym (np. darowizny na cele spo艂ecznie u偶yteczne);
- ulgi maj膮ce charakter zabiegu technicznego (np. zwrot nienale偶nie pobranych rent, przez co zapobiega si臋 opodatkowaniu nieistniej膮cego dochodu).
Pob贸r podatku dochodowego od os贸b fizycznych
Ustawa ustanawia p艂atnikami podatku dochodowego od os贸b fizycznych przede wszystkim zak艂ady pracy (w tym i indywidualnych pracodawc贸w), rolnicze sp贸艂dzielnie produkcyjne, organy rentowe, banki wyp艂acaj膮ce renty zagraniczne, organy zatrudnienia od wyp艂acanych przez nie zasi艂k贸w, Fundusz Gwarantowanych 艢wiadcze艅 Pracowniczych, jednostki organizacyjne wyp艂acaj膮ce stypendia, centra integracji spo艂ecznej. Organy te s膮 obowi膮zane jako p艂atnicy w ci膮gu ca艂ego roku do obliczania, potr膮cania podatnikom z wyp艂acanych sum nale偶nych zaliczek na poczet podatku dochodowego oraz odprowadzania tych kwot na konto urz臋du skarbowego.
Niekt贸re grupy podatnik贸w s膮 obowi膮zane do samodzielnego obliczania zaliczek na poczet podatku, sk艂adania deklaracji o miesi臋cznych dochodach i terminowej zap艂aty owych zaliczek. Do takiego samodzielnego, bez udzia艂u p艂atnika, obliczania zaliczek na podatek dochodowy zobowi膮zane s膮 m.in.: osoby prowadz膮ce dzia艂alno艣膰 gospodarcz膮, w tym i w zakresie wolnych zawod贸w; osoby otrzymuj膮ce wynagrodzenie z tytu艂u najmu lub dzier偶awy; osoby prowadz膮ce dzia艂y specjalne produkcji rolnej; osoby otrzymuj膮ce wynagrodzenia z zagranicy; osoby otrzymuj膮ce renty i emerytury z zagranicy bez po艣rednictwa p艂atnik贸w.
Podatnicy maj膮 te偶 obowi膮zek w terminie do dnia 30 kwietnia nast臋pnego roku z艂o偶y膰 w urz臋dzie skarbowym zeznanie na odpowiednim druku o wysoko艣ci osi膮gni臋tego dochodu (straty) w roku podatkowym. Osoby prowadz膮ce ksi臋gi rachunkowe (handlowe) do zeznania do艂膮czaj膮 roczny bilans z rachunkiem wynik贸w. Podatnicy, na kt贸rych ci膮偶y obowi膮zek z艂o偶enia zeznania podatkowego, s膮 obligowani jednocze艣nie do wp艂acenia r贸偶nicy pomi臋dzy podatkiem nale偶nym od dochodu wynikaj膮cego z zeznania a sum膮 nale偶nych za dany rok zaliczek, w tym r贸wnie偶 pobranych przez wszystkich p艂atnik贸w (tak偶e np. zleceniodawc贸w). Podatek dochodowy wynikaj膮cy z zeznania jest podatkiem nale偶nym za dany rok, chyba 偶e urz膮d skarbowy wyda decyzj臋, w kt贸rej okre艣li inn膮 wysoko艣膰 podatku. W razie niez艂o偶enia zeznania o wysoko艣ci osi膮gni臋tego dochodu, urz膮d skarbowy wydaje decyzj臋 deklaratoryjn膮, okre艣laj膮c膮 wysoko艣膰 zobowi膮zania w podatku dochodowym. W stosunku do podatnika niesk艂adaj膮cego zezna艅 podatkowych mo偶liwe jest zastosowanie sankcji karnych wynikaj膮cych z kodeksu karnego skarbowego.
殴r贸d艂o: Wikipedia
